De thema’s van liefde en verlies raken een diepe universele menselijke ervaring. Ze kunnen je jaren bezig houden, je optillen of je neerdrukken. Veel hangt af van het perspectief dat je hanteert. Een ding is zeker. Vanuit verlies en liefde is transformatie mogelijk. Na de verwerking stap je op een ander liefdevoller niveau door je leven.

Laat me even met enkele persoonlijke vragen beginnen. Een moment voor jezelf om te reflecteren.

• Herinner jij je momenten uit je leven waarin een verlieservaring jou uiteindelijk een onverwachte vorm van liefde en groei heeft gebracht?
• Heeft dit jou op een bepaalde manier veranderd?
• Wat heeft die verandering je opgeleverd?
• Is je verandering zinvol geweest voor anderen?
• Zou je nog terug willen naar de persoon die je was voor je groei?

Wat heb je ontdekt over de relatie tussen liefde en verlies in je eigen leven?

Liefde en verlies

De ervaring van liefde en verlies zijn een onvermijdelijk onderdeel van het leven. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en dansen door de gebeurtenissen die het verhaal van je leven vormen. Soms lijken ze twee kanten van eenzelfde munt. Liefde kan een bron van vreugde zijn, maar een verlieservaring is pijnlijk. Je voelt je kwetsbaar. En omgekeerd, liefde kan pijnlijk aanvoelen en de verlieservaring als een bevrijding.

Liefde en verlies dansen samen. Het ene laat je vliegen, het andere leert je landen.

Liefde, verlies en levenslessen

Onderstaande voorbeelden zijn je allicht bekend. Het is niet mijn bedoeling om ze uitgebreid uit te leggen, wel om te tonen hoe liefde, verlies en levenslessen met elkaar zijn verweven tot een onafscheidelijk geheel.

Voorbeeld 1: Een relatie eindigt.

Door de aanwezige liefde bruist de relatie van warmte, verbinding, speelsheid, tederheid en groei tussen de betrokken personen. Als de relatie tot een einde komt, kan dit verlies veel pijn, onzekerheid, boosheid of verdriet veroorzaken. Het leven wil niet dat je in dit laatste verdrinkt, maar dat je het als een springplank gebruikt om te leren lossen en laten. Je kunt zelfliefde en veerkracht ontwikkelen en stap voor stap een nieuw vertrouwen opbouwen. Je hebt een les van het leven geïntegreerd. En dat is de bedoeling.

Verlies is niet het einde van liefde, maar een uitnodiging om liefde in een andere vorm te ontdekken.

Voorbeeld 2: Een dierbare overlijdt.

De fysieke aanwezigheid, de stem, de glimlach, de maniertjes en de warmte van een geliefd persoon missen, kan een uiterst pijnlijke ervaring zijn waardoor je het gevoel hebt dat de grond onder je voeten wegzinkt. Een onvoorspelbare weg van rouw en groei ligt voor je. De liefde focust niet enkel op het gemis, maar koestert de mooie herinneringen en de specifieke band die je met die persoon had. Het pad van rouw bewust aangaan, leert je het leven bewust te leven en te waarderen wat er is. Het doet je de kracht vinden om verder te gaan met de erfenis van de ander in je hart. Lijden komt langzaam tot rust en maakt opnieuw plaats voor vreugde.

Het rouwproces is de brug tussen liefde en wijsheid.

Voorbeeld 3: Volwassen kinderen verlaten het huis.

Als kinderen het huis verlaten, verandert er veel. Je primaire rol als verzorger is voorbij. Het lijkt wel of het warme nest dat je had opgebouwd leeg is en je je weg niet direct vindt. Als je er niet op voorbereid bent, of je hebt altijd volledig ten dienste gestaan van je kinderen, dan kom je in het ‘lege nest-gevoel’ terecht. De liefde echter is fier omdat je kinderen hun eigen weg gaan en ze onafhankelijk kunnen functioneren. Ze maken nu zelf een nieuw nest om in te groeien en bloeien. Een onbekende fase in je leven breekt aan. Je leert dat liefde niet ‘bezit’, maar ‘ondersteunt’. Dat is een wezenlijk verschil dat jou en je kinderen vrij maakt. Bovendien ontstaat de ruimte om een nieuwe invulling te geven aan je eigen identiteit en om onontdekte aspecten van jezelf te leren kennen.

Voorbeeld 4: Je verliest je werk.

Je werk verliezen kan je doen daveren op je grondvesten. Je zekerheid, je status en je vertrouwde werkomgeving vallen weg. Vanuit de liefde kun je echter met voldoening terugblikken op wat je hebt bereikt in je vorige job. Je krijgt de kans om jezelf heruit te vinden, andere paden te bewandelen waaruit nieuwe en dikwijls betere mogelijkheden ontstaan. Het leven daagt je uit om te ontdekken dat jouw identiteit niet volledig afhangt van je werk. Je identiteit is een staat van ZIJN die binnen in jou aanwezig is.

Het leven is als een school met oneindige kansen. Je leert er levenslessen.

Voorbeeld 5: Je wordt ouder of je hebt gezondheidsproblemen

Als je gezondheid je in de steek laat of je door ouderdom allerlei klachten ervaart, word je geconfronteerd met je beperkingen en achteruitgang. Je onafhankelijkheid komt in het gedrang en je kan afhankelijk worden van externe hulp. De liefde nodigt je echter uit om met dankbaarheid te kijken naar wat je lichaam allemaal voor jou heeft mogelijk gemaakt en wat het nu nog wel kan. Het is een les in aanvaarding van wat is. De controle waarvan je altijd dacht dat je ze moest behouden, mag je loslaten in het voordeel van overgave. Het belang van hier en nu aanwezig zijn, wordt steeds duidelijker.

Alles kadert in een groter geheel

Het helpt om de levenslessen te integreren als je je bewust bent dat je veel meer bent dan je denken, je emoties en je lichaam. Je bent een wezen van energie, van Licht en van Bewust-ZIJN dat deel uitmaakt van het grote universele levensnetwerk. Als je van daaruit kunt kijken dan wordt het veel gemakkelijker om je levensthema’s te transformeren en om te zetten in wijsheid.

De dynamiek van liefde en verlies in systemisch werk

Er is geen enkel familiesysteem dat bestaat zonder beide ervaringen van liefde en verlies. Als de liefde overheerst, zal ze gedeeld en doorgegeven worden en zal dit voelbaar zijn. Bij een verlieservaring gebeurt hetzelfde. De energie en hoe het verlies wordt verteerd kan generaties lang door de familie reizen. De volgende generaties zijn loyaal aan patronen van niet verwerkt verdriet. Dit is een onbewust proces dat wordt meegenomen en je weerhoudt om de liefde te doen stromen. We verlangen echter naar een liefdevol leven. Om dit te bereiken is het belangrijk om oude verlieservaringen, zelfs als je ze niet zelf hebt meegemaakt te integreren en te erkennen. Dit kan een hardnekkig proces zijn. Systemische opstellingen of familieopstellingen kunnen je daarbij helpen.

Familieopstellingen zijn een heerlijke methode om de verkleefde loyaliteiten los te weken, erkennen wat er is gebeurd en ze uiteindelijk te integreren. Het is een ervaringsgerichte methode. Niet iets wat je bedenkt. Je voelt al tijdens de opstelling wanneer de liefde weer door de aders van de familie stroomt. Dit zijn geen loze woorden. Je voelt jezelf liefdevoller in de omgang met jezelf en met anderen. Je bent vanuit je pijn gegroeid naar een ruimer bewust-ZIJN. Je haalt andere dingen uit het leven dan ervoor. Het is alsof de zon helderder schijnt en de kleuren levendiger zijn.

Verlies transformeert naar wijsheid

Wat ooit pijn was, wordt ooit wijsheid.
Wat ooit verlies was, wordt ooit een bron van liefde.

Op een bepaald moment heb je geen andere keuze dan los te laten. Net zoals de bomen niet anders kunnen dan hun bladeren loslaten. Loslaten is een verheven kunst. Je bent niet vergeten wat er is gebeurd, maar de gebeurtenis roept geen stormachtige emotionele golven meer in je op. Het is een rustige zee geworden. Jij bent tot rust gekomen. Waar je voorheen zou verdrinken in de golven heb je nu een overzicht over de wijdse zee. De zon die ondergaat staat symbool voor het verlies van een natuurlijke cyclus en tegelijkertijd houdt ze de belofte in voor een nieuwe dag. Je inzichten vertalen zich in woorden van wijsheid die anderen helpen om de stormen in zichzelf te bedaren. Je hebt je hart geopend voor zielsgeïnspireerde wijsheid.

Hilde Van Bulck
Bewustzijnsarchitect — Systemisch opsteller, trainer en adviseur
Spreker — Schrijver
Directeur bij het wetenschappelijk departement voor onderwijs en opstellingen bij Constellators International