“De school is een levend organisme en gedraagt zich zoals een lichaam.”

Hoe garandeer je kwaliteitsvol onderwijs als je als schoolorganisatie de vacatures niet ingevuld krijgt? Hoe creëer je vertrouwen bij het personeel dat wél beschikbaar is, bij de ouders en de leerlingen zelf? We kunnen er lang over palaveren, maar één ding is zeker. Als ons lichaam belangrijke mineralen, vitaminen, voedingstoffen en bepaalde chemische elementen mist, begint het te haperen. Als je niet tijdig ingrijpt, wordt het ziek. School is een levend organisme en reageert op een gelijkaardige manier.

Tekorten in ons lichaam ontstaan doordat het te zeer belast wordt door verschillende vormen van stress door psychische, fysieke, emotionele en omgevingsfactoren. Het lichaam put zichzelf steeds verder uit waarbij de lichaamsfuncties ontregeld worden. Het zelfgenezend vermogen verzwakt en bij niet ingrijpen wordt de klacht chronisch.

Het immuunsysteem van de scholen wordt op dezelfde manier aangetast. De signalen houden al jarenlang aan. De stressfactoren voor directies en leerkrachten overstijgen de voedende elementen die het onderwijs ontvangt. Het systeem geraakt uitgeput. Wie wil er werken in een omgeving die niet voldoende energie kan genereren? Of waarin men steeds op dezelfde manier naar de klachten kijkt? Het resultaat blijft hetzelfde. De kans is groot dat je vlucht en op zoek gaat naar een groenere weide. Het wordt dus hoog tijd dat het immuunssyteem van scholen wordt opgekrikt. En net zoals na een herstel van een stevige ziekte waarbij de zieke getransformeerd werd naar een ‘andere mens met een andere kijk’, zoals ze zelf zeggen, zo kunnen scholen een nieuwe frisse wind voelen waaien.

De kostbaarste diamant in de wereld

Nochtans kunnen scholen hun diensten aanbieden aan het tofste cliënteel dat je je kunt indenken: schattige peuters en kleuters, leergierige en speelse lagere schoolkinderen en tieners die hun leefwereld en wereldbeeld willen verruimen. Wat een prachtige uitdagingen liggen er in de omgang met dit jonge volkje. Het is me een levensgroot vraagteken waarom beleidsmakers niet met het onderwijssysteem zouden omgaan alsof het de kostbaarste diamant ter wereld is. Een diamant die een voorbeeld in schittering kan zijn. Zoals we willen dat onze jongeren nu en later in de wereld zullen schitteren.

“Kijken vanuit een ander veld opent je waarneming voor verborgen trauma’s en de weg naar herstel.”

Zoals hierboven gezegd kunnen we enkel andere resultaten behalen als we op een andere manier kijken. Als we het spel volgens de traditionele spelregels spelen, krijg je geen nieuwe resultaten. Welk spel kunnen we dan wel spelen? Dat is het spel van het niet-weten dat zich afspeelt in het veld van niet-weten. Niet-weten lijkt bijna heiligschennis bij ons, rationele mensen die we zijn en getraind in willen weten. Toch loont het de moeite om het veld van het niet-weten te betreden.

“Het spel van het niet-weten speelt zich af in het veld van het niet-weten.”

Tijdens systemische opstellingen werken we met die informatie die vanuit ons rationele brein niet beschikbaar is, maar waar we wel contact mee kunnen maken. De huidige problemen in de scholen kunnen daarin een plaats vinden. De verschillende elementen van het onderzochte probleem worden representant genoemd en worden gekozen uit de deelnemers bij een onderwijsopstellingendag. Zij krijgen op een intuïtieve manier een plaats in de ruimte (het lokaal) en dat op bepaalde plaatsen tegenover elkaar in een bepaalde kijkrichting. Hiermee wordt het onbewuste denkbeeld van de vraagsteller zichtbaar gemaakt. De representanten ervaren informatie vanuit het veld van niet-weten dat bruikbaar is om trauma’s te (h)erkennen en nieuwe elementen te activeren. Het is een krachtige werkwijze die spanningsvelden neutraliseert en inzichten aanbiedt die je op voorhand niet had kunnen bedenken. Net zoals je bij een niet zo goed gekende ziekte eindelijk die arts vindt die de werkelijke oorzaak achterhaalt en van daaruit de volgende stappen kan bepalen.

Bij elke systemische onderwijsopstelling gebeurt hetzelfde. We bekomen inzichten die ervoor onbereikbaar waren. Daarmee zetten we kleine of grote stappen voorwaarts, maar in ieder geval vooruit. Een onderwijsopstelling is een leerrijke werkwijze die tegelijkertijd intens en emotioneel kan zijn. Ze tilt je op ongeacht de vraag die je hebt voorgelegd. Een onderwijsopstelling zelf ervaren is veel krachtiger dan ik ooit zou kunnen verwoorden.

Wat kunnen een systemische kijk en onderwijsopstellingen voor jou betekenen?

Ervaar jij op school soms …

• onveiligheid,
• onevenwicht en chaos,
• druk en stress,
• gebrek aan tijd,
• gebrek aan energie,
• gebrek aan motivatie,
• te veel brandjes om te blussen,
• situaties die je niet opgelost krijgt?

Wil jij school maken …

• met meer evenwicht en veiligheid,
• met minder druk op de ketel,
• met meer stroming en meer energie,
• met een sterkere basis om te starten,
• in overeenstemming met je innerlijk leiderschap,
• door een vlottere samenwerking van het team?

Voordelen van systemische opstellingen / onderwijsopstellingen

• Vele toepassingsmogelijkheden.
• Tijds- en energiebesparend.
• Geschikt voor alle niveaus.
• De effecten werken lang door.
• Laat iedereen in de eigenwaarde.
• Elke betrokkene wordt gezien en gehoord.
• Het is gemakkelijker om de eigen plek in te nemen.
• Geschikt voor probleemsituaties.
• Geschikt voor onderzoek en verheldering.
• De situatie en de betrokken personen komen in beweging.

Enkele ervaringen van deelnemers:

• Het gaat over jezelf. Dat is goed nieuws.
• Er is een natuurlijke orde.
• Jij betekent veel voor je school.
• Je kunt meer bereiken met minder zorgen.
• Als ik het hier voel, herken ik het in de schoolcontext.
• Wat je meekrijgt, is bewust-zijn.
• De impact van je rugzak op je functioneren op school.
• Oordelen worden weggenomen. Begrip groeit.
• Gemakkelijke en praktisch toepasbare aanwezigheidsoefeningen.
• Je eigen functioneren verbetert en wordt gemakkelijker.
• Mijn eigen plek is duidelijker.
• Andere ervaringen vind je terug in de video.

Alle info over de opleiding, de doelgroepen, data en tarieven vind je hier.

Transformatietraject: Een systemische kijk voorbij stress op school

• Acht opleidingsdagen
• 30' GRATIS online coaching
• GRATIS boek: De eigenwijze kikker — Het geheim van lesgeven en opvoeden
• Opleidingscertificaat
• Startdag 25 september 2022

Dag voor onderwijsopstellingen

• Zondag 13 november 2022
• Vroegboekkorting tot 1 oktober 2022
• Mogelijkheid om De eigenwijze kikker aan te kopen.
• Nascholingscertificaat.

Met levenslustige groeten

Hilde Van Bulck

• Bewustzijnsarchitect, systemisch opsteller en adviseur, spreker, schrijver.
• Systemische coaching, opleiding en ondersteuning voor onderwijsprofessionals.