Comfortzone: de snelweg naar nergens

Het was een zonnige lentedag, vele jaren geleden. Ik had iemand naar het station gebracht en besloot nog even van de sfeer in de stad te genieten. Ik wandelde door een van de grote winkelstraten toen ik een man op de stoep zag zitten met een kartonnen bordje waarop stond: ‘Ik heb honger’. Normaal gezien zou ik voorbijlopen of hem wat geld geven, maar zeker geen praatje maken. Die dag bleef ik staan en vroeg hem of hij echt honger had. Een vraag die eigenlijk geen bevestiging nodig had. Vervolgens hoorde ik mezelf vragen of hij met mij wilde gaan lunchen. Hij keek me verbaasd aan, knikte bevestigend, stond moeizaam op en volgde me naar een restaurantje even verderop. Het was een eenvoudige zaak en ik nodigde hem uit om te bestellen wat hij wilde en op kon. Hij hoefde nergens over na te denken. Hij genoot van zijn bestelling en vertelde me op een rustige, aangename manier zijn levensverhaal. Ik luisterde aandachtig. Hij vertelde zijn verhaal op een manier die geen medelijden probeerde op te wekken en die mij nergens bij betrok. Na het dessert voelde ik me goed en namen we vriendelijk afscheid. Hij deed geen enkele moeite om mijn adres of telefoonnummer te vragen, maar bedankte me oprecht voor de maaltijd. Op weg naar huis belandde ik in een ander universum. Ik liep op wolken, voelde me licht en gelukzalig. Ik had iets gedaan wat ik nooit eerder had gedaan en ook nooit van plan was geweest, en het had mijn hart geopend.

Opnieuw jaren geleden. Ik was sportief, maar ik hield niet van klimmen en van hoogtes en dieptes en andere vormen van gevaar. Mijn man en ik waren door vrienden die amateurspeleologen waren uitgenodigd om te gaan grotten. Het was december en het regende al weken. In Frankrijk was een ervaren team vast komen te zitten in het hoge water. Toen we bij de grot aankwamen, bleken de gewone paden onbegaanbaar omdat ze onder water stonden. Het water dat normaal rustig door de grot kabbelde, was van een kalme stroom veranderd in een razende stortvloed. Heel mijn lichaam schreeuwde: ‘Ik ga niet mee’. Veel te gevaarlijk. Na overleg met de groep werd beslist om niet via de gewone trappen in de grot af te dalen, maar met touwen langs de rots waar het water naar beneden raasde. Ik was bereid om urenlang in de auto te wachten en vreesde het ergste. Mijn vrienden stelden me gerust dat de ervaren gids wist wat hij deed. Op het gezicht van mijn man las ik de vreugde bij het vooruitzicht van zoveel avontuur. Met een klein hartje gaf ik toe en vertrok ik aan een ondergrondse wandel-, klim- en glijtocht waarbij we alternatieve doorgangen moesten zoeken. Mijn spieren stonden strak van de alertheid. Mijn benen bleken een pak korter te zijn dan die van de anderen, waardoor hun aanmoediging om ‘gewoon je voet hier te zetten’ door de afstand onmogelijk was. Het was gevaarlijk en glibberig, dat kan ik wel zeggen. Bovendien verloor ook de gids de weg. Hij liet ons achter op een richel om zich opnieuw te oriënteren en zou terugkomen zodra hij de weg had gevonden. Op die richel werd ik achtervolgd door de beelden van de Franse speleologen die vast waren komen te zitten door het wassende water. Mijn man en ik hadden een van onze zeldzame ruzies. Dat wil zeggen, het was mijn ruzie, want hij genoot met volle teugen van het hele avontuur. Na enige tijd kwam de gids ons halen om verder te trekken. Ondertussen voelde ik de weerstand in mijn lichaam, in mijn gedachten en emoties wegebben. Net toen ik voelde dat ik me ging overgeven, bleek de laatste klim de opstap naar de uitgang te zijn. Na een broodnodige douche werden we verwacht op een kerstviering in de kerk. Nooit in mijn leven heb ik mijn lichaam zo aanwezig gevoeld als toen. Het voelde alsof ik de hele kerk vulde en zo verankerd was in het leven dat niets me kon verstoren. Mijn wangen bloosden, mijn bloed stroomde en ik was gelukkig.

Twee keer was ik voorbij de comfortzone gegaan die ik kende. Twee keer had ik het leven door me heen voelen stromen in de vorm van vertrouwen, euforie, vreugde en een gevoel van overwinning.

Tijdens de opleidingen die ik geef over energetisch gewaarzijn en over je leven van binnenuit leven, bied ik graag een oefening aan die me nog altijd verbaast. Ik maak een kring van stoelen zo groot als de ruimte, met de zittingen naar het midden gericht. De deelnemers worden uitgenodigd om in de kring te stappen. Ik zet opzwepende dansmuziek op en vraag hun om te dansen volgens de volgende opdracht. Dans niet ter plaatse, maar beweeg steeds naar de grootste vrije ruimte in de kring. Je gaat dus naar de plek waar niemand staat, enzovoort. Je blijft voortdurend in beweging. De bedoeling is dat je leert je eigen plek in te nemen en van plaats te veranderen wanneer dat nodig is. Het is heel mooi om te zien wat er gebeurt. Sommigen zien geen ruimte, anderen sprinten ernaartoe of missen ze omdat iemand anders de plek al heeft ingenomen. Bij sommigen zie je de energie een boost krijgen. Ondertussen maak ik de kring steeds kleiner, zodat ze steeds minder ruimte hebben om de open plekken te vinden. Sommigen geven op, anderen blijven open plekken vinden. Maar nu wordt het interessant. Na al die jaren verbaast het me nog steeds. Na een tijdje wordt de kring zo klein dat ze zich nauwelijks nog kunnen bewegen. Dan dans ik met hen mee, maar aan de buitenkant van de kring. Bijna niemand breekt uit de kring. Soms danst iemand op een stoel. Heel af en toe vraagt iemand of hij buiten de kring mag dansen. Ik herhaal dan de instructie en ze blijven netjes binnen de kring. Eén moedige deelnemer negeert de instructie en danst buiten de kring. De anderen volgen niet. Dit blijft me verbazen. Hoe ongemakkelijk hun situatie ook is geworden na een aanvankelijk comfortabele kring, de deelnemers besluiten te blijven bewegen in de ongemakkelijke situatie. Ondertussen kijken ze vragend naar diegene die buiten de rand van de kring danst.

Dit is een oefening, maar ze is ook een mooie spiegel van een fenomeen dat zich misschien bij jou afspeelt. Of misschien ken je iemand die ermee worstelt: de befaamde comfortzone. Die plek die je zo goed kent, waar je je veilig voelt, waar de dingen die je doet niet moeilijk zijn en je ze zonder nadenken kunt doen. Ze kosten geen moeite en je weerstand is nul. Het is de zone waarin je languit op de zetel ligt en de ene serie na de andere kijkt, waarin je je pyjama aanhoudt tot je bijna weer moet gaan slapen, waarin je telkens opnieuw dezelfde route neemt, waarin je dingen plant en ze dan uitstelt, waarin je de wekker meerdere keren zet voor je opstaat. Je weet dat je die kamer zou moeten opruimen, of dat je de fiets zou moeten nemen in plaats van de auto, of dat je die zak chips zou moeten wegleggen en iets gezonds zou moeten eten. Maar je zegt altijd ‘later of morgen’. Je kunt de belofte aan jezelf niet houden. Je leeft in je eigen wereld. Een soort bubbel, een kooi. Je wereld wordt kleiner. Je raakt er niet meer uit. Je durft er niet meer uit te komen. Je comfortzone is heel ongemakkelijk geworden. Als je erin blijft, faal je honderd procent. Dat is een feit.

Je comfortzone is totaal niet in staat om je te vertellen wat goed voor je is, wat niet goed voor je is, welke activiteiten je wel of niet aankunt of welke activiteiten je beter vermijdt. Deze zone is er enkel in geïnteresseerd om jou in de kring te houden. Het is zoals een luie vakantie boeken. Je rust veel, je blijft bij het zwembad en na een tijdje vind je het vervelend om nog op uitstap te gaan of te bewegen. Je zit vast in een beperkende kooi. Het is niet hier dat je je dromen begint te verwezenlijken. Integendeel, je voelt je levensenergie afvlakken. Het maakt je kapot.

Bang? Uitstekend!

Wat je tegenhoudt, is angst, onzekerheid. Het stemmetje in je hoofd dat je vertelt dat je je job zou kunnen verliezen, dat je zonder inkomen zult vallen en dat een nieuwe liefde je alleen maar pijn zal doen, of een opgeheven opvoedingsvingertje uit je kindertijd dat zegt dat sommige dingen niet passen.

Wat je tegenhoudt, is je houding. Dat en niets anders. Wanneer je een stap wilt zetten, bots je op je gebrek aan vertrouwen, op je gevoel dat je het niet waard bent, op je overtuiging dat fouten maken hetzelfde is als falen. Misschien voel je je zelfs schuldig of egoïstisch als je voor jezelf begint op te komen en je wereld wilt vergroten. Meteen staan er bewakers klaar om je te vertellen dat wat je van plan bent geen goed idee is. Ze komen in alle soorten en maten, de ene al angstaanjagender dan de andere. Opnieuw laat je je beïnvloeden door de mening van anderen. Het zijn allemaal valkuilen, illusies, bubbels in je hoofd die je proberen tegen te houden. Je denkt dat ze een externe waarheid zijn. Dat zijn ze niet. Ze zijn intern. En dat is goed nieuws, want je kunt het veranderen.

Ben je bang? Uitstekend! Probeer de angst niet te bestrijden. Probeer er niet van af te komen. Aanvaard hem en handel. Wanneer je de angst onder ogen ziet, ervaar je automatisch de groei waarnaar je op zoek bent. Het onbekende wacht op je. Je moet erdoorheen.

Wat ga je niet doen? Je bent veel sterker dan je denkt. Je dromen wachten op je buiten je comfortzone. Je hebt moed nodig om de eerste stap te zetten. Je moet jezelf duwen om je passie na te jagen. Moed tonen is het verhaal van wie je bent vertellen met heel je wezen en heel je hart.

Kies moed boven comfort

Je kunt beginnen met kleine stappen die je comfortzone een beetje oprekken, om vertrouwen op te bouwen. Maak de stappen geleidelijk groter. Ze mogen uitdagend zijn. Hoe verder je je buiten de grenzen van je comfortzone waagt, hoe meer weerstand je zult ervaren, net zoals ik in die grot. Je zult het voelen. Het kost moeite, misschien wat voorbereiding, het doet je zweten, je adem wordt misschien kort, je wilt opgeven, maar je doet het niet. Je gaat door en leert bij elke stap.

Volhouden is de sleutel. Wanneer je eindelijk je huis opruimt en je overbodige spullen wegdoet, voel je ruimte. Na twee weken joggen neemt je energie toe, ben je minder moe, ben je gelukkiger en begint je kijk op het leven te veranderen. Wanneer je eindelijk begint aan het project van je dromen, beginnen ideeën te stromen, komen er partners op je pad om mee samen te werken, dienen zich nieuwe kansen aan en heb je geen zin meer om in bed te blijven liggen. Je passie wordt gewekt bij elke stap die je zet. Het is alsof je een upgrade geeft aan wie je bent. Het is geen last meer, maar een spel met nieuwe regels. Je begint je leven te leven op jouw voorwaarden in plaats van te luisteren naar de voorwaarden van anderen. Waar je vroeger geen controle had, begin je controle in je leven te ervaren zonder zelf gecontroleerd te worden.

Het ongemak waar je zo bang voor was, blijkt niet zo erg te zijn als je dacht. Het was geen echte hindernis, alleen maar een spook in je hoofd. Je gaat door een leerzone met veel motivatie, waar uitdagingen met open armen worden ontvangen, waar fouten maken leren betekent, waar je nieuwe vaardigheden leert.

Voeg ‘extra’ toe aan gewoon en je bent ‘buitengewoon’.

De weg naar je succes of je welbevinden is geen pad van rozen. Er komt wat ongemak bij kijken. Je zult moeten leren om je comfortabel te voelen in ongemakkelijke situaties. Een pad vol uitdagingen, omwegen, haltes en valkuilen betekent niet dat je faalt, maar dat je leert. Je vergroot je levens- en werkervaring. Het leerproces leidt je naar welbevinden en succes.

In je comfortzone verlies je uiteindelijk je energie en voel je je een gewoon mens. Zo ervaar je jezelf. Alle anderen zijn succesvol en ik niet. Je voelt je onbekwaam. Niets is minder waar. Je zit vol talenten en unieke gaven. Je vermogens wachten erop om uitgedrukt te worden. Maar jij beslist. Jij hebt keuzes te maken. Hoe bereid ben je om keuzes te maken? Om stappen te zetten? Om iets nieuws te proberen? Voeg ‘extra’ toe aan ‘gewoon’ en je wordt waarin je gelooft: ‘buitengewoon’. Je buitengewone vaardigheden dragen bij aan jouw vreugde, maar ook aan de vreugde van anderen, want jouw innerlijke vreugde straalt uit naar de mensen om je heen. Begin aan je acties en volhard.

Floreren begint waar comfort eindigt.

Eenmaal je je oude comfortzone hebt verlaten, wil je nooit meer terug. Je kijkt af en toe over je schouder om te zien hoe ver je al bent geraakt, maar je gaat niet terug. Je beseft gewoon dat je een hele weg hebt afgelegd en dat je onderweg doelen hebt bereikt. Misschien is je project nog niet af, of zou je nog die extra kilometer kunnen lopen. Dat klopt, maar bij elke stap op de weg zul je waarderen wat je tot nu toe hebt bereikt. Je trots geeft je extra energie om door te gaan. Je nieuwe levensstijl begint zich te ontvouwen. Je begint het leven te leven dat je wilde leven. Het voelt natuurlijk en comfortabel. Waarom heb je je comfortzone niet eerder verlaten?

Alle grote dingen gebeuren buiten je comfortzone.

In je groeizone floreer je. Het voelt natuurlijk om je dromen waar te maken, nieuwe doelen te stellen en ze te bereiken. Je bent niet langer bang voor hindernissen. Je weet dat ze je zullen uitdagen in nieuwe richtingen die kwaliteit aan je leven toevoegen. Je bent een inspiratie geworden voor jezelf en voor anderen.

Ooit of dag één. Jij beslist!

Morgen? Vandaag? Wat kies jij? Laten we een kleine oefening doen om de verschillende systemen van de comfortzone te ervaren. Je hebt vier linten, post-its, een schrift en een pen nodig. Elk lint is langer dan het vorige.

Intentie voor de oefening

Neem even de tijd om stil te worden.
Stel je intentie: ik wil meer openstaan om nieuwe dingen te proberen.

Voorbereiding op de oefening

Maak met het kortste lint een cirkel op de vloer. Maak hem net groot genoeg om erin te staan.

Maak met een langer koord een tweede cirkel rond de eerste. Hij moet groot genoeg zijn om erin te staan.

Ga op dezelfde manier verder met het derde en het vierde lint.

De kleinste cirkel is je vertrouwde comfortzone. Neem je post-its en schrijf tien dingen op waarbij je je heel comfortabel voelt en die in deze zone thuishoren. Op elke post-it staat één ding. Kleef ze in je comfortzone.

De tweede zone is je angstzone. Schrijf tien angsten op je post-its en kleef ze in de cirkel.

De derde zone is je leerzone. Schrijf tien nieuwe inzichten op die je wilt uitproberen: bv. nieuwe vaardigheden leren, fouten maken is leren, motivatie, extra hulpmiddelen gebruiken, hulp vragen aan iemand anders, nieuwe ideeën.

De vierde zone is je groeizone. Het is de zone waarin je je dromen waarmaakt, nieuwe doelen vindt, een nieuwe levensstijl aanneemt. Schrijf tien doelen op van hoe je wilt dat je leven eruitziet. Ook al denk je nu dat ze onmogelijk te bereiken zijn. Leg ze in je cirkel. Je bent klaar voor de oefening.

Oefening: je gewaarzijn trainen

Heb je de voorbereiding net gelezen, of heb je je echt voorbereid? Het eerste is de comfortzone die je kapotmaakt. Comfortabel blijven, maar vastzitten. Het tweede is je eerste stap eruit. Breek los.

Je hebt je lichaam en je emotionele gewaarzijn nodig om deze oefening te doen.

· Comfortzone: stap in de eerste cirkel. Sluit je ogen. Neem je tijd. Merk op wat er gebeurt in je lichaam en in je emoties. Wat ervaar je? Sta je stevig of wankel? Kun je gemakkelijk ademen? Wat is je algemene gevoel? Voel je ergens pijn? Welke emoties komen op? Voel je je goed? Gespannen? Blij? Gestrest? Wat of wie houdt mij hier veilig? Welke routines dienen mij hier goed en welke houden mij tegen? Observeer gewoon alles wat opkomt. Probeer niets te veranderen.

Stap na enkele minuten uit de eerste zone en schud je armen, je benen en je lichaam los. Stap in de tweede zone en doe hetzelfde. En in de derde en de vierde.

· Angstzone: welke onderliggende overtuiging voedt mijn angst misschien? Beschermt deze angst mij of beperkt hij mij? Is het een echte bedreiging of een ingebeelde bedreiging?

· Leerzone: welke specifieke vaardigheden of gewoontes zou ik kunnen ontwikkelen om de kloof tussen mijn comfort en mijn groei te overbruggen?

· Groeizone: welke kernwaarden vertegenwoordigen deze doelen of dromen? Welke kleine stap zou ik nu kunnen zetten om er dichter bij te komen?

Na elke ronde of na alle vier de cirkels

Neem enkele minuten om te schrijven of te reflecteren. Wat merkte je bij jezelf op in elke zone? Doken er inzichten of verrassingen op? Wat is het verschil tussen de vier zones? Sommige daarvan kunnen uitdagend zijn om je bewust van te worden. Adem gewoon en aanvaard wat er gebeurt. Het kan beangstigend zijn om van de ene zone naar de andere te gaan. In elke zone leren jij en je lichaam wat belangrijk voor je is. In de vierde zone zul je je vrijer voelen. Je krijgt een voorsmaakje van hoe je leven eruit zou kunnen zien als je je beperkte comfortzone zou verlaten.

Een stap naar de toekomst

Nadat je de laatste cirkel hebt afgerond, kies je één doel of droom om je deze maand op te focussen. Schrijf dan één onmiddellijke actie op die je kunt ondernemen om vooruit te gaan. Hou ze klein, eenvoudig en haalbaar. Bv. een vriend bellen voor advies, een cursus in je buurt opzoeken. Plan elke ochtend 30 minuten in om eraan te werken.

Maak er een miniritueel van

Herhaal deze oefening wekelijks of maandelijks. Je kunt de cirkels opnieuw maken om je vooruitgang te bekijken: welke angsten minder zijn geworden, welke groeizones in de loop van de tijd zijn geëvolueerd.

Vier kleine overwinningen

Schrijf één ding op waar je trots op bent, van het opschrijven van je angsten tot het stappen in een zone die onwennig of uitdagend aanvoelt. Je overwinningen erkennen bouwt veerkracht op en moedigt je aan om verder te verkennen buiten je comfortzone.

Spring

Deze oefening moedigt je via je lichaamsbewustzijn aan om stappen te zetten in je echte leven. Je zult merken dat je angst een illusie is en, nog belangrijker, tijdelijk. Veel succes met deze oefening. Beleef er plezier aan om samen met anderen door die muren van de comfortzone te breken. Neem het risico en spring!

Hilde Van Bulck
Bewustzijnsarchitect, systemisch opsteller en adviseur
Directeur Onderwijs en Opstellingen bij Constellators International